vrijdag 30 oktober 2015

Afbeelding van internet

Na de blogberichten Afbeelding op omslag (over het verwijzen naar een afbeelding die alleen ter illustratie is opgenomen) en Tabellen en figuren (over het verwijzen naar een zelfgemaakte afbeelding of een afbeelding overgenomen uit een boek) zal in dit bericht worden ingegaan op de vraag: Hoe wordt verwezen in de tekst en in een bronnenlijst naar een afbeelding overgenomen van internet?
Er is een belangrijk verschil tussen een afbeelding (een foto, een tabel, een tekening, etc.) die wordt genoemd in de tekst of een afbeelding die geheel wordt overgenomen.

Voorbeeld 1: Afbeelding noemen in tekst
Wanneer naar een afbeelding uit een internetbron wordt verwezen geldt dit als een citaat, dus auteur(s) en jaartal moeten worden genoemd. De originele bron wordt in de bronnenlijst genoemd en in de tekst wordt hier naar verwezen zoals bij een citaat.
In de tekst
… op zijn website heeft fotograaf Kevin Van Aelst een foto geplaatst met de titel “Apple Globe” (Van Aelst, 2007) …
Bronnenlijst
Van Aelst, K. (2007). Apple Globe [Foto]. Geraadpleegd op 30 oktober 2015, van http://www.kevinvanaelst.com/appleglobeweb.jpg 
N.B. De toevoeging [Foto] is niet verplicht maar maakt voor de lezer duidelijk dat het om de foto gaat. [Online afbeelding] of [Figuur] is ook mogelijk, afhankelijk van de afbeelding.

Voorbeeld 2: Afbeelding overnemen in de tekst
Wanneer de afbeelding wordt opgenomen in de tekst gelden andere regels dan bij een citaat uit een tekst omdat, in tegenstelling tot een stukje tekst, de afbeelding een ‘compleet’ werk is. In sommige gevallen is de afbeelding niet origineel maar van een andere bron afkomstig. Volgens de APA richtlijnen moet de eigenaar van de afbeelding, of beter gezegd: de eigenaar van het auteursrecht, onder de afbeelding vermeld worden.
De verwijzing bestaat uit drie onderdelen:

  1. De afbeelding krijgt een naam en nummer waar in de tekst naar verwezen wordt, bijvoorbeeld Tabel 1, Figuur 2, etc.
  2. Onder de afbeelding staat de naam en nummer, zodat voor de lezer duidelijk is waar in de tekst naar verwezen wordt en een omschrijving van de afbeelding. Daarachter staat: Overgenomen (of: Aangepast overgenomen, als de afbeelding bewerkt is) uit “Titel afbeelding” van A. Auteur, jaartal (http://www...). Copyright jaartal, naam eigenaar auteursrecht.
    De naam van de auteursrechthebbende wordt in de publicatie meestal vermeld in combinatie met het copyrightteken: ©. Als dit geheel ontbreekt is in de meeste gevallen de auteur van de bron dezelfde als de eigenaar van het auteursrecht.
  3. In de bronnenlijst staat de verwijzing naar de geraadpleegde bron.

In de tekst
… op Figuur 1 heeft de Amerikaanse fotograaf Kevin Van Aelst de begrippen appel en aarde ge├»ntegreerd …
Onder de afbeelding
Figuur 1. Integratie van de begrippen appel en aarde. Overgenomen uit "Apple Globe" van K. Van Aelst, 2007 (http://www.kevinvanaelst.com/appleglobeweb.jpg). Copyright 2007, K. Van Aelst.
N.B. In dit voorbeeld is de auteur van de webpagina tevens de eigenaar van de foto.
Bronnenlijst
Van Aelst, K. (2007). Apple Globe [Foto]. Geraadpleegd op 30 oktober 2015, van http://www.kevinvanaelst.com/appleglobeweb.jpg

Let op: op de website van de fotograaf staat:
All images on this site are the exclusive copyright of Kevin Van Aelst. No part of this site, or any content contained  herein, may be used or reproduced in any manner without express permission of the copyright holder.
Met andere woorden: in dit geval is voor het gebruik van de foto toestemming nodig van de fotograaf wanneer de foto opnieuw wordt gepubliceerd, bijvoorbeeld als de tekst met de foto wordt opgenomen in de HBO Kennisbank (of op een weblog, vandaar dat de foto hier niet te zien is). Als de fotograaf toestemming geeft wordt de copyright-verwijzing onder de foto vervangen door: Overgenomen met toestemming.
Is dat niet het geval, bijvoorbeeld doordat de tekst alleen wordt gedeeld met de beoordelaar van de tekst en dus niet wordt gepubliceerd, hoeft niet om toestemming gevraagd te worden. Bronvermelding blijft verplicht.

Steeds vaker wordt op websites aangegeven dat afbeeldingen mogen worden hergebruikt onder bepaalde voorwaarden, bijvoorbeeld niet voor commercieel gebruik. In dat geval is toestemming vragen niet nodig maar blijft vermelding van het copyright verplicht.

Hoe zit het dan met het plaatje bij dit bericht? Het is afkomstig van Clipart, een website met afbeeldingen die door iedereen zonder enig voorbehoud mogen worden gebruikt.

Meer weten over het gebruik van afbeeldingen? Lees de zeer duidelijke uitleg van Arnoud Engelfriet op Beeldcitaatrecht.
 

vrijdag 9 oktober 2015

NU.nl en andere nieuwswebsites

Volgens Sanoma, eigenaar van NU.nl, is deze nieuwswebsite “het grootste online nieuwsmerk van Nederland met dagelijks 2,5 miljoen unieke bezoekers”. De redactie plaatst eigen artikelen en neemt ook persberichten van het ANP over. Het is dus niet verwonderlijk dat NU.nl regelmatig als bron genoemd wordt, maar: Hoe verwijs je naar een bericht op NU.nl?

In een bronnenlijst worden bij webpagina’s de naam van de auteur, de complete datum, de titel, de datum van raadplegen en de link genoemd. In de tekst staan alleen de achternaam van de auteur en het jaartal.

Onder de nieuwsberichten op NU.nl staat “Door” gevolgd door NU.nl (een eigen bijdrage), NU.nl/naam auteur (een eigen bijdrage met de naam van de redacteur), ANP (een persbericht) of NU.nl/ANP (een door NU.nl bewerkt persbericht van het ANP). Dit zijn de meest voorkomende bronvermeldingen onder een bericht.
De APA richtlijnen geven aan dat de naam van de auteur genoemd wordt in de tekst en aan het begin van de bronnenlijst.

Wanneer er geen auteur vermeld wordt, noem dan de organisatie. Het ANP, het Algemeen Nederlands Persbureau, is een organisatie en kan dus genoemd worden als de auteursnaam ontbreekt. NU.nl is echter geen organisatie*, de richtlijnen schrijven dan voor dat de titel van het artikel in de tekst en aan het begin van de bronnenlijst genoemd worden.
Deze nieuwsberichten zijn allemaal begin oktober 2015 geplaatst maar hebben telkens een andere auteur:
  1. Waarom het voor starters moeilijker is geworden om een huis te kopen Door Nu.nl/Tamara Awwad
  2. Amsterdam komt met 'toplijst' van culturele instellingen Door ANP
  3. Dekker lijkt steun te krijgen voor strengere mediawet Door Nu.nl/ANP
  4. Tunesisch National Dialogue Quartet wint Nobelprijs voor de Vrede Door Nu.nl

1 Bericht met naam auteur
Omdat de naam van de auteur genoemd wordt, komt deze aan het begin van de bronvermelding, in de tekst en in de bronnenlijst:

Tekst
… (Awwad, 2015) …
Bronnenlijst
Awwad, T. (2015, 8 oktober). Waarom het voor starters moeilijker is geworden om een huis te kopen. Geraadpleegd op 9 oktober 2015, van http://www.nu.nl/economie-achtergrond/4140608/waarom-starters-moeilijker-geworden-huis-kopen.html


2 Bericht met naam organisatie
Het ANP is een organisatie en wordt in de bronvermelding genoemd omdat een persoonsnaam ontbreekt. ANP staat voor Algemeen Nederlands Persbureau maar omdat het persbureau deze afkorting ook hanteert hoeft de hele naam niet genoemd te worden:

Tekst
… (ANP, 2015) …
Bronnenlijst
ANP. (2015, 8 oktober). Amsterdam komt met 'toplijst' van culturele instellingen. Geraadpleegd op 9 oktober 2015, van http://www.nu.nl/cultuur-overig/4141198/amsterdam-komt-met-toplijst-van-culturele-instellingen.html


3 Bericht met naam organisatie en NU.nl
In dit voorbeeld heeft NU.nl een bericht van het ANP overgenomen en bewerkt. Dit maakt NU.nl tot auteur, maar aangezien dit geen organisatie is* komt de titel van de webpagina aan het begin in de bronvermelding te staan. De titel wordt ook in de tekst genoemd: niet cursief, tussen dubbele aanhalingstekens en bij voorkeur ingekort bij lange titels. In de tekst wordt overigens nooit de link genoemd:

Tekst
… (“Dekker lijkt steun te krijgen”, 2015) …
Bronnenlijst
Dekker lijkt steun te krijgen voor strengere mediawet. (2015, 9 oktober). Geraadpleegd op 9 oktober 2015, van http://www.nu.nl/politiek/4141753/dekker-lijkt-steun-krijgen-strengere-mediawet.html


4 Bericht met NU.nl als auteur
Zoals in het derde voorbeeld als is aangegeven wordt NU.nl niet als auteur genoemd. De titel van het artikel wordt in de tekst genoemd en aan het begin van de bronvermelding, voor de datum

Tekst
… (“Tunesisch National Dialogue Quartet wint Nobelprijs”, 2015) …
Bronnenlijst
Tunesisch National Dialogue Quartet wint Nobelprijs voor de Vrede. (2015, 9 oktober). Geraadpleegd op 9 oktober 2015, van http://www.nu.nl/buitenland/4141877/tunesisch-national-dialogue-quartet-wint-nobelprijs-vrede.html

In het algemeen geldt voor nieuwswebsites: kijk eerst of er een auteur genoemd wordt, noem bij het ontbreken van een auteur de organisatie en bij het ontbreken van een organisatie of twijfel de naam van het artikel in de tekst en aan het begin van de bronvermelding.

* Voor de zekerheid is navraag gedaan over de status van NU.nl, maar de telefoon werd niet opgenomen en een e-mail werd niet beantwoord. NU.nl staat ook niet in het register van de Kamer van Koophandel.