maandag 12 september 2016

Opmaak bronnenlijst

In 2014 werd al ingegaan op de vraag welk lettertype wordt aanbevolen door de APA richtlijnen, dit blog gaat over de vraag: Hoe moet een bronnenlijst er volgens de APA richtlijnen uitzien?
 
In hoofdstuk 2 van de Publication manual of the American Psychological Association staan enkele voorbeelden van de opmaak van een document, waaronder op pagina 41 een bronnenlijst. Alle geraadpleegde bronnen staan op alfabet met dezelfde regelafstand van 1½ en wanneer een verwijzing meer dan één regel lang is worden de tweede en eventuele latere regels ingesprongen:


De reden waarom voor deze opmaak is gekozen wordt door Jeff Hume-Pratuch van het APA Style Blog uitgelegd in het blogbericht Why Does APA Style Use Hanging Indents?
In 1894 werd in Psychological Review, het eerste door APA uitgegeven tijdschrift, hiervoor gekozen en dat is sindsdien zo gebleven (de verwijzing lijkt nog helemaal niet op de huidige APA stijl):


Het is daarom extra opvallend dat voor de bronnenlijst in de Publication manual (pp. 255-257) niet gekozen is voor de opmaak uit hoofdstuk 2: de regelafstand is enkel en tussen de verschillende bronnen staat een witregel:


De opmaak met inspringen en een regelafstand van 1½ kan gezien worden als een richtlijn en is geen regel. Opleidingen en tijdschriften hebben soms eigen regelgeving voor de opmaak van de bronnenlijst, maar als dat niet het geval is kan de schrijver van de tekst zelf een keuze maken.
Zorg wel dat de lijst op een nieuwe pagina na de hoofdtekst en voor de eventuele bijlagen begint, alfabetisch is (geen onderverdeling in boeken, internet, etc.) en dat de lijst overzichtelijk is. Als er bijvoorbeeld voor een opsommingsteken gekozen wordt (zie hieronder), laat de tekst dan niet inspringen:
  • American Psychological Association. (2010). Publication manual of the American Psychological Association (6th ed.). Washington, DC: Author.
  • Butler, N. B. (1894). Psychological literature: Educational. Psychological Review, 1, 82-83. doi:10.1037/h0067178
  • Hume-Pratuch, J. (2014, 24 april). Why Does APA Style Use Hanging Indents? Geraadpleegd op 12 september 2016, van http://blog.apastyle.org/apastyle/2014/04/why-does-apa-style-use-hanging-indents.html
    

woensdag 17 augustus 2016

Pdf

Op het internet zijn veel documenten te vinden in pdf-vorm, waaronder rapporten, tijdschriftartikelen, brochures en zelfs complete boeken. Een regelmatig terugkerende vraag is: Hoe wordt verwezen naar een pdf-document?
  
Pdf (afkorting voor ‘portable document format’) zegt alleen iets over de vorm van het bestand, net als bijvoorbeeld een document opgemaakt in Word of Excel. Het is dus van belang eerst na te gaan wat de inhoud van het document is. Onderstaand een uitleg bij de meest voorkomende pdf-bestanden.


Verslagen, rapporten, handleidingen
Veel organisaties publiceren jaarverslagen, rapporten, handleidingen en andere documenten online. Hier wordt naar verwezen als naar een website (zie: Internetbron):

Auteur of Organisatie. (Jaartal). Titel cursief. Gedownload op dag-maand-jaar, van http://...
Voorbeeld
Gezondheidsraad. (2002). Voedingsnormen: Energie, eiwitten, vetten en verteerbare koolhydraten. Gedownload op 17 augustus 2016, van https://www.gezondheidsraad.nl/sites/default/files/01@19nR2.pdf
In het document staat "gecorrigeerde editie: juni 2002", alleen het jaartal hoeft te worden overgenomen.

Sommige documenten worden genummerd, bijvoorbeeld rapporten, brochures en stukken van de Eerste en Tweede Kamer. Vermeld het nummer dan achter de titel, niet cursief:
Tweede Kamer der Staten-Generaal. (2014). Parlementair onderzoek naar ICT-projecten bij de overheid: Eindrapport. 33 326, nr. 5. Gedownload op 17 augustus 2016, van https://www.tweedekamer.nl/sites/default/files/field_uploads/33326-5-Eindrapport_tcm181-239826.pdf
In het document staat “vergaderjaar 2014-2015”, 2014-2015 is echter niet de datum van publicatie. Het rapport werd gepresenteerd op 15 oktober 2014, daarom wordt 2014 bij het jaartal genoemd.
 
Wanneer een document geen informatie over de maker(s) of jaartal geeft hoeft deze niet te worden opgezocht. Onderstaand voorbeeld is een document dat door een scholengroep online is gezet zonder naam van de school of jaartal, in dat geval komt de titel vooraan te staan. De school of uploaddatum worden niet genoemd, het zou immers kunnen zijn dat de school het document niet zelf heeft gemaakt:
Het schrijven van een verslag: In vier stappen. (z.d.). Gedownload op 16 augustus 2016, van http://www.wolfert.nl/college/wp-content/uploads/2013/09/Hoe_schrijf_ik_een_verslag_1_1361189540.pdf
In de tekst is de verwijzing (Het schrijven van een verslag, z.d.).


Boek
Naar een (hoofdstuk uit een) boek als pdf wordt op dezelfde manier verwezen als naar een papieren versie (zie: Boek), met als verschil dat plaats en naam van de uitgever wordt vervangen door de datum van downloaden en de weblink.
Geadviseerd wordt om hier te dieplinken, dus de link van het specifieke document te gebruiken in plaats van de link naar de website. De boeken van het Sociaal Cultureel Planbureau bijvoorbeeld hebben elk een eigen pagina waar het boek als geheel kan worden gedownload met als extra opties alleen de omslag, de bijlagen en/of een persbericht. Het meest logisch is om de link naar het complete boek als pdf te nemen. In onderstaand voorbeeld de verwijzing naar zowel de papieren als de online versie.
Papier
Portegijs, W., Cloïn, M., Roodsaz, R., & Olsthoorn, M. (2016). Lekker vrij!? Vrije tijd, tijdsdruk en de relatie met de arbeidsduur van vrouwen. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.
Pdf
Portegijs, W., Cloïn, M., Roodsaz, R., & Olsthoorn, M. (2016). Lekker vrij!? Vrije tijd, tijdsdruk en de relatie met de arbeidsduur van vrouwen. Gedownload op 16 augustus 2016, van http://www.scp.nl/dsresource?objectid=871831ed-f9c7-4164-8a92-3d1dffbbd4ae&type=org
De publicatie vermeldt als publicatiedatum februari 2016. Het is niet nodig om de maand ook te noemen.


Tijdschrift
Op de website van de HAN Studiecentra staat uitgelegd hoe naar online artikelen – vrijwel altijd in pdf – wordt verwezen. Zie: Tijdschriftartikel.


Afstudeeropdracht
Sinds 2009 kunnen studenten hun afstudeerscriptie laten opnemen in de HBO Kennisbank. De verwijzing komt overeen met een papieren afstudeeropdracht, ook hier geldt dat naam van de opleiding, plaats en naam van de onderwijsinstelling worden vervangen door de datum van downloaden en de link.
Papier
Granilo, E. (2016). Communicatie met ouderen met auditieve en visuele beperkingen: Een verkennend kwalitatief focusgroeponderzoek naar de communicatie van begeleiders met hun ouderen met auditieve en visuele beperkingen (Afstudeeropdracht) [HBO Kennisbank]. Verpleegkunde, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, Nijmegen.
Pdf
Granilo, E. (2016). Communicatie met ouderen met auditieve en visuele beperkingen: Een verkennend kwalitatief focusgroeponderzoek naar de communicatie van begeleiders met hun ouderen met auditieve en visuele beperkingen (Afstudeeropdracht) [HBO Kennisbank]. Gedownload op 16 augustus 2016, van http://han.surfsharekit.nl:8080/get/smpid:59767/DS1
De toevoeging [HBO Kennisbank] is niet verplicht, maar kan duidelijk maken waar de scriptie gevonden is. De vierkante haken geven aan dat het een eigen toevoeging is.
 

maandag 11 juli 2016

Website HAN APA vernieuwd

Vanaf dinsdag 12 juli zal de website van de HAN Studiecentra, en dus ook de pagina’s over de APA richtlijnen, een nieuwe opmaak hebben. Na zeven jaar wordt er afscheid genomen van de groene pagina’s.
 

Hiervoor in de plaats komt een rood-blauwe opmaak. Inhoudelijk veranderen de pagina’s niet, maar in deze nieuwe omgeving zou informatie makkelijker moeten zijn terug te vinden. De links veranderen wel maar wie een oude link gebruikt wordt vanzelf doorverwezen naar de nieuwe site.
Nieuw is de zoekfunctie op de beginpagina van de site (www.han.nl/studiecentra) waarmee de pagina’s over de APA richtlijnen doorzocht kunnen worden.
 

Vragen, opmerkingen en andere reacties zijn welkom op auteursrecht@han.nl of laat een reactie onder dit bericht achter.

Naar de nieuwe website.
  

woensdag 15 juni 2016

Tabellen en figuren: Veelgestelde vragen

Het bericht Tabellen en figuren is sinds 18 februari 2015 al meer dan 50.000 keer bekeken. Het is daarmee het meest gelezen bericht van dit weblog. Er komen ook regelmatig vragen over dit onderwerp, per e-mail en als opmerking onder het bericht.
Dit zijn enkele veelgestelde vragen, met antwoord.

1
Komt het nummer en de beschrijving boven of onder de tabel of figuur te staan?

Bij een tabel komen nummer en beschrijving boven de tabel te staan. Tabel wordt met een hoofdletter geschreven en staat vetgedrukt. Daaronder staat de titel cursief:
Tabel 1
Beschrijving van de tabel

Bij een figuur komen nummer en beschrijving onder de figuur te staan. 'Figuur' wordt cursief geschreven, gevolgd door de beschrijving en eventueel aanvullende informatie (bijvoorbeeld Overgenomen van etc.), niet cursief.
Figuur 2. Beschrijving van de figuur. Aanvullende informatie…

De American Psychological Association heeft 13 bladzijden met voorbeelden uit de Publication Manual als pdf-bestand online gezet. Op pagina 52 (bladzijde 12) staat een voorbeeld van een tabel en op pagina 53 (bladzijde 13) een voorbeeld van een figuur.


2
Bij een tabel opgemaakt volgens de APA richtlijnen worden alleen horizontale lijnen gebruikt, mag ik ook verticale lijnen gebruiken?

Bij een tabel is het van belang dat de lezer in één oogopslag de resultaten moet kunnen zien en begrijpen. Als verticale lijnen de tabel duidelijker maken is het aan te bevelen om die te gebruiken.
In Word staan onder Invoegen --> Tabel --> Snelle tabellen diverse voorbeelden van tabellen met horizontale lijnen die naar eigen inzicht aangepast kunnen worden. Onderstaand het voorbeeld ‘Met subkoppen 1’. Kijk voor meer tips op Een tabel opmaken van Microsoft.


Voorbeeld tabel 'Met subkoppen 1' in Word


3
Mag ik verschillende kleuren, lettertypen en -groottes gebruiken bij een tabel of figuur?

Ja, dat mag maar wees voorzichtig: een andere kleur, een ander lettertype of een gemarkeerde tekst valt heel erg op waardoor de rest van de tabel of de figuur minder belangrijk lijkt.
Grijstinten kunnen een subtiel verschil aangeven.


4
Hoe verwijs ik naar een tabel of figuur die ik van internet afhaal?

Er is een blogbericht Afbeelding van internet met een foto als voorbeeld, hierbij een voorbeeld van een figuur (grafiek) afkomstig de website van het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek) bij het bericht Meer Nederlanders shoppen online.
1 In de tekst
Geef de figuur een nummer en verwijs met dit nummer in de tekst:
… op Figuur 1 is te zien dat in het Verenigd Koninkrijk, Denemarken, Luxemburg en Duitsland meer mensen producten online kopen dan in Nederland … 
2 Onder de afbeelding
Geef naast het nummer van het figuur een korte omschrijving, meest logisch is om de beschrijving van de site over te nemen. Daarachter komen de gegevens en weblink van de afbeelding.
Figuur 1. Online winkelen 2015. Overgenomen uit "Meer Nederlanders shoppen online" van CBS, 2016 (https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2016/24/meer-nederlanders-shoppen-online). Copyright 2016, CBS. 
3 In de bronnenlijst
Verwijzing als internetbron.
CBS. (2016, 14 juni). Meer Nederlanders shoppen online. Geraadpleegd op 15 juni 2016, van https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2016/24/meer-nederlanders-shoppen-online

Op de website staat onder de figuur vermeld dat de bron Eurostat is, dit hoeft niet apart vermeld te worden omdat het CBS zelf de grafiek heeft samengesteld. De website gebruikt overal de afkorting CBS in plaats van de naam Centraal Bureau voor de Statistiek, neem deze zo over (“cite what you see” is een APA-richtlijn).
De pagina biedt overigens rechtsboven de optie de afbeelding te downloaden.


5
Ik heb een tabel gemaakt gebaseerd op gegevens afkomstig van mijn stageplaats, hoe moet ik hier naar verwijzen?

Zet onder de tabel:
Opmerking. Gegevens afkomstig van naam stagebegeleider en/of stageplaats en/of plaatsnaam.
Het zal per stageplaats verschillen welke gegevens van belang zijn. Een voorbeeld:
Opmerking. Gegevens afkomstig van Bureau Voorlichting, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, Nijmegen.

6
In mijn tabel heb ik gegevens afkomstig van een website gecombineerd met mijn eigen gegevens, hoe verwijs ik hier naar?

Zet in de tabel bij de onderdelen afkomstig van de website een asterisk (*) en zet onder de tabel een verwijzing met titel, auteur, jaar en eventueel de paginanummer(s). In de bronnenlijst komt de verwijzing naar de internetbron te staan. Een voorbeeld:
Onder de tabel
* Gegevens afkomstig uit Didactische vaardigheden (pp. 41-42) door CLU Expertisecentrum Leermiddelenontwikkeling, 2012. 
In de bronnenlijst
CLU Expertisecentrum Leermiddelenontwikkeling (Samenst.). (2012). Didactische vaardigheden: Basisreader. Geraadpleegd op 16 maart 2016, van http://www.bmo.nu/Files/Regio%20aan%20het%20woord%5CA_opmaakBasisreader.pdf.


vrijdag 27 mei 2016

Woordenboeken

Vrijwel iedereen die een onderzoeksverslag schrijft maakt gebruik van een woordenboek, om een betekenis of een vertaling op te zoeken, op papier of één van de vele gratis online woordenboeken. Een regelmatig terugkerende vraag is: Hoe moet naar een woordenboek worden verwezen?

Wanneer een woord in een woordenboek wordt opgezocht om zeker te zijn van de betekenis hoeft er niet naar verwezen te worden, wel als er uit het woordenboek wordt geciteerd of geparafraseerd. Er is een verschil tussen papieren en online woordenboeken.

Papier
De verwijzing naar een papieren woordenboek verschilt niet veel van een verwijzing naar een boek. Woordenboeken hebben echter vaak geen auteur, vaak wel redacteuren en soms wordt er geen enkele naam vermeld.  Aangeraden wordt om de gegevens van het titelblad over te nemen. Onderstaande voorbeelden zijn uitgaven van Van Dale, let op dat Van Dale de naam van de uitgever is en geen persoonsnaam.

Voorbeeld 1
Het Groot woordenboek van de Nederlandse Taal, ook bekend als de ‘Dikke van Dale’. Het woordenboek bestaat uit drie banden, omdat de paginanummering doorlopend is hoeven de delen niet afzonderlijk genoemd te worden. Het titelblad vermeld twee hoofdredacteuren (hun functie wordt echter niet genoemd op het titelblad) en een naam verantwoordelijk voor de etymologie. De verwijzing in de bronnenlijst is:
Boon, T. van den, & Hendrickx, R. (met Sijs, N. van der, Etymologie). (2015). Groot woordenboek van de Nederlandse taal (15e herziene ed.). Utrecht: Van Dale.
Wie bijvoorbeeld de betekenis van het woord ‘bronvermelding’ wil citeren kan dat als volgt doen:
… volgens Van Dale is bronvermelding de “opgave van de bron waaruit men een mededeling geput heeft” (Boon & Hendrickx, 2015, p. 626).
Het vermelden van de naam Van Dale is optioneel, alleen de informatie tussen haakjes is verplicht.

Voorbeeld 2

Deze uitgave is eveneens van Van Dale. Het titelblad vermeldt echter geen enkele naam. De verwijzing in de bronnenlijst is dan:
Groot woordenboek hedendaags Nederlands (4e ed.). (2008). Utrecht: Van Dale.
Opnieuw een citaat van de betekenis van het woord bronvermelding:
… volgens Van Dale is bronvermelding de “opgave van de bron waaruit men een mededeling geput heeft” (Groot woordenboek hedendaags Nederlands, 2008, p. 238).
Vanwege het ontbreken van auteurs wordt de titel van de publicatie, tussen dubbele aanhalingstekens, genoemd.

Online
Er zijn een groot aantal online woordenboeken. Omdat in de meeste gevallen iedere betekenis een eigen webadres heeft is de verwijzing iets anders dan bij andere internetbronnen. Het woord waarvan de betekenis is opgezocht komt vooraan te staan, gevolgd door jaartal, naam van het geraadpleegd woordenboek cursief, raadpleegdatum en link. Onderstaande voorbeelden verwijzen opnieuw naar de betekenis van het woord ‘bronvermelding’:
Bronnenlijst
Bronvermelding. (2016). In Van Dale Online. Geraadpleegd op 27 mei 2016, van http://www.vandale.nl/opzoeken?pattern=bronvermelding&lang=nn
Tekst
… (“Bronvermelding”, 2016) … of  ... "Bronvermelding" (2016) betekent volgens ... 
Bronnenlijst
Bronvermelding. (2016). In Woorden.org. Geraadpleegd op 27 mei 2016, van http://www.woorden.org/woord/bronvermelding
Tekst
… (“Bronvermelding”, 2016) … of  ... "Bronvermelding" (2016) betekent volgens ... 
Bronnenlijst
Bronvermelding. (2016). In Muiswerk Online Woordenboek. Geraadpleegd op 27 mei 2016, van http://www.muiswerk.nl/mowb/
Tekst
… (“Bronvermelding”, 2016) … of  ... "Bronvermelding" (2016) betekent volgens ... 
Voor iedere betekenis waarin de tekst naar verwezen wordt, wordt een aparte verwijzing opgenomen in de bronnenlijst. In het laatste voorbeeld is er geen sprake van een uniek webadres en wordt het algemene webadres vermeld.


dinsdag 26 april 2016

Koninklijk Huis

In verband met Koningsdag een vraag gerelateerd aan het Koninklijk Huis: Hoe verwijs ik naar een toespraak van de koning op de website van het Koninklijk Huis?

Koning Willem-Alexander
CC BY 4.0
Hoewel titels (drs., mr., prof., etc.) niet genoemd worden in een bronnenlijst (eventueel wel in de tekst), zijn er uitzonderingen als de titel deel uitmaakt van de naam, zoals bij leden van het Koninklijk Huis.
De koning wordt op de website van het Koninklijk Huis gepresenteerd als ‘Koning Willem-Alexander’ - als één geheel, dus niet ‘Willem-Alexander, koning’ of ‘Willem-Alexander, Koning der Nederlanden’ en ook niet als ‘Oranje, W.-A. van’.
De vermelding in de bronnenlijst wordt dan:
Koning Willem-Alexander. (2014, 20 oktober). Toespraak van Zijne Majesteit de Koning tijdens 6e ASEM Culture Ministers’ Meeting. Geraadpleegd op 26 april 2016, van
http://www.koninklijkhuis.nl/documenten/toespraken/2014/10/20/toespraak-van-zijne-majesteit-de-koning-tijdens-6e-asem-culture-ministers-meeting
In de tekst is de verwijzing (Koning Willem-Alexander, 2014).

Op het officiële Amerikaanse APA-weblog staat bij een blogbericht over toespraken een reactie, gedateerd 21 oktober 2009, waar iemand vraagt hoe je verwijst naar de Britse prinses Diana (1961-1997). Zij wordt in officiële documenten ‘Diana, Princess of Wales’ genoemd, geadviseerd wordt die benaming te gebruiken. Wie hier van af wil wijken, bijvoorbeeld door voor ‘Princess Diana’ te kiezen wordt aangeraden om dan vooral consequent te zijn.

Ook voor mensen die bekend zijn onder hun voor- of bijnaam – Beyoncé, Bono, Prince, Madonna, Rihanna – geldt dat wordt aangeraden om deze benaming aan te houden en niet de achternaam toe te voegen.

dinsdag 12 april 2016

Stage

Veel onderzoeksverslagen zijn gebaseerd op een stage die tijdens de studie werd gevolgd. Een regelmatige terugkerende vraag is: Hoe verwijs ik naar informatie die ik van mijn stageplaats heb gekregen?
Bij deze vraag zijn twee zaken van belang: is de informatie vertrouwelijk en hoe is de informatie beschikbaar gesteld?

Vertrouwelijke informatie

Het mag duidelijk zijn dat vertrouwelijke informatie – denk hierbij aan een patiëntendossier, gegevens van leerlingen of bedrijfsinformatie – niet toegankelijk is voor buitenstaanders en vaak zelfs binnen de organisatie niet door iedereen geraadpleegd kan worden. Er wordt alleen naar verwezen in de tekst als een persoonlijke mededeling en niet in een bronnenlijst. Hier is al eerder een blogbericht aan gewijd, zie Patiëntendossier.

Rapporten en jaarverslagen

De meeste organisaties publiceren hun jaarverslagen en rapporten online. Hier wordt naar verwezen als naar een internetbron. Enkele voorbeelden:
Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen. (2016). Jaarverslag 2015. Gedownload op 11 april 2016, van http://www2.nijmegen.nl/mmbase/attachments/1704628/Jaarverslag_2015.pdf
Stichting IZZ. (2015). Jaarrapport zorggebruik 2014: Inzicht in (arbeidsrelevant) zorggebruik van zorgmedewerkers. Gedownload op 11 april 2016, van https://stichtingizz.nl/uploads/content/file/Jaarrapport%20zorggebruik%202014.pdf
Wanneer documenten uit bovenstaande voorbeelden alleen op papier beschikbaar zijn is de verwijzing:
Gemeentelijke Rekenkamer Nijmegen. (2016). Jaarverslag 2015. Nijmegen: Auteur.
Stichting IZZ. (2015). Jaarrapport zorggebruik 2014: Inzicht in (arbeidsrelevant) zorggebruik van zorgmedewerkers. Apeldoorn: Auteur.
Merk hierbij op dat omdat de auteur en de organisatie identiek zijn achter de plaatsnaam Auteur komt te staan.

Documenten achter inlog
Als een document wel online staat maar alleen toegankelijk is na een inlog is de informatie slechts voor een beperkt aantal mensen beschikbaar. Bekijk eerst of de inhoud van het document vertrouwelijk is, zo ja, verwijs hier naar als een persoonlijke mededeling. Wanneer het om algemene informatie gaat, bedenk dan wie de lezer(s) van de tekst zal/zullen zijn.

Zit de stagebegeleider erbij dan heeft het zin om naar het document te verwijzen als een internetbron, vermeld dan de link naar het intranet.
Is dat niet het geval, kies dan weer voor de optie persoonlijke mededeling, zie voor een toelichting Patiëntendossier. In de tekst wordt de naam van de organisatie genoemd en dat datum waarop die informatie is ontvangen, bijvoorbeeld:
… in het Jaarrapport zorggebruik 2014 (Stichting IZZ, persoonlijke mededeling, 11 april 2016) wordt melding gemaakt van …
Documenten direct van stagebegeleider
Informatie verstuurd via e-mail of een los Word-document dat de stagebegeleider beschikbaar stelt vallen in de categorie persoonlijke mededeling (of, voor wie dat mooier vindt staan, persoonlijke communicatie):
... van onze stagebegeleider J. Jansen (persoonlijke mededeling, 11 april 2006) ontvingen we ...
Wordt met deze informatie een tabel of figuur samengesteld, noteer dan onder de afbeelding:
Opmerking. Gegevens afkomstig van [naam organisatie], dag maand jaar.
Het is hier niet nodig om 'persoonlijke mededeling' toe te voegen.
Voor alle situaties geldt: overleg met de stagebegeleider bij twijfel over het hergebruik van de beschikbaar gestelde informatie.